در برخی از زنان ، شکل یا اندازه رحم ، پیش از تولد ، از حالت طبیعی خود خارج شده و دچار تغییراتی می شود. این پروسه را آنومالی رحم می نامند. در ادامه این مقاله برای آشنایی بیشتر بانوان عزیز با این مسئله ، دکتر آزاده راه ، بهترین متخصص زنان و زایمان در گرگان ، اطلاعات بسیار سودمندی را در اختیارتان قرار داده است.
احتمال دارد بسیاری از زنان ، به این عارضه دچار باشند ؛ اما چون علائم خاصی به همراه ندارد ، نسبت به آن بی اطلاع هستند. ممکن است تنها زمانی به این موضوع پی ببرند ، که سونوگرافی انجام داده ، یا تجربه سقط جنین داشته باشند و یا پروسه بارداری آنان ، با مشکل مواجه شده باشد.
تأثیر آنومالی رحم بر بارداری
افرادی که به آنومالی رحم مبتلا هستند ، برای باردار شدن باید به پزشک متخصص مراجعه کرده ، تا او با توجه به شرایط شخص ، برای او تدابیری اتخاذ کند. هرچند این ناهنجاری ایجاد شده در رحم ، تا حدودی در میان زنان رایج است ، اما تاکنون تأثیر آن به طور صریح بر روی بارداری مشخص نشده است. با این حال نکته ای که واضح می باشد این است ، که زنان که رحم آنان غیرطبیعی است ، سخت تر باردار می شوند و دوران حمل جنین برای آنان ، دشوارتر خواهد بود. با توجه به شکل رحم ، ریسک سقط جنین یا زایمان زودرس ، نیز افزایش می یابد.
علائم آنومالی رحم
معمولا افرادی که به آنومالی رحم دچارند ، علائم خاصی نداشته اما برخی علائم ممکن است در آن ها مشترک باشد، که از این علائم مشترک به موارد زیر می توان اشاره کرد:
- در هنگام برقراری رابطه جنسی درد دارند.
- معمولا این افراد دچار قاعدگی نمی شوند و یا قاعدگی های نا منظم دارند.
- جنین در جای مناسبی قرار نمی گیرد.
- دچار سقط جنین به صورت مکرر می شوند.
- زایمان زودرس نیز از علائم مربوط به آنومالی رحم می تواند باشد.
- در صورت قاعدگی با درد های شدید شکمی و رحمی همراه هستند.
- ناباروری
انواع آنومالی رحم
آنومالی رحم ، انواع مختلفی دارد که در ادامه به توضیح هر یک از آن ها می پردازیم. مطالعه این موارد و آگاهی از خطرات آن ، ممکن است کمی ترسناک به نظر رسد ؛ اما باید بدانید بسیاری از زنان پس از مطلع شدن از این عارضه ، زیر نظر پزشک متخصص ، باردار شده اند و جنین کاملاً سلامتی را ، به دنیا آورده اند. پس دانستن این موارد می تواند به شما کمک کند.
رحم دوشاخ
در این نوع از آنومالی رحم ، یک فرورفتگی عمیقی از بالا تا پایین رحم ایجاد شده است ، که سبب دو شاخه به نظر رسیدن آن می شود. زنانی که به اختلال رحم دو شاخ دچار هستند ، برای بارداری و همچنین دوران اولیه حاملگی ، مشکلی نخواهند داشت. اما در ادامه روند ممکن است خطر سقط جنین یا زایمان زودرس ، به میزان بسیار کمی آنان را تهدید کند. رحم دوشاخ ، در نحوه قرار گیری جنین تأثیر می گذارد.
رحم تک شاخ
اختلال تک شاخ بودن رحم ، از جمله آنومالی رحم می باشد ، که به ندرت در زنان دیده شده است. در رحم تک شاخ ، تنها نیمی از ساختار اصلی یک رحم طبیعی رشد کرده است. احتمال حاملگی برون رحمی ، سقط جنین دیرهنگام یا زایمان زودرس ، در زنان دارای رحم تک شاخ ، بسیار زیاد است. افرادی که رحم آنان تک شاخ است ، نیز قابلیت بارداری دارند ؛ هر چند این اختلال بیشتر در زنان نابارور مشاهده شده است.
رحم کاملاً دوتایی
در این حالت رحم به طور کامل ، به دو قسمت جداگانه تقسیم شده و هر کدام از آن ها ، دهانه مجزایی دارند. رحم کاملاً دوتایی به طور معمول ، بر روی رحم و دهانه آن تأثیر می گذارد. این عارضه ممکن است بر روی آلت تناسلی ، مثانه ، مجرای ادرار و واژن نیز اثر گذار واقع شود. زنانی که رحم آنان کاملاً دوتایی می باشد ، برای بارداری با مشکلی روبرو نخواهند شد و تنها احتمال کمی وجود دارد ، که مجبور به انجام زایمان زودرس شوند.
رحم سپتوم دار
منظور از رحم سپتوم دار این است ، که یک دیواره ماهیچه ای از وسط ، فضای داخلی رحم را به دو نیم تقسیم می کند. این دیواره ممکن است تا قسمتی از رحم یا به طور کامل ، تا انتهای آن کشیده شده باشد. این اختلال بارداری را دشوار می سازد و همچنین ریسک سقط زودرس و زایمان زودرس ، را افزایش می دهد.
رحم آرکوئیت یا کمانی
این نوع رحم ، به یک رحم طبیعی ، تشابه بسیاری دارد و تنها در قسمت فوقانی آن ، یک انحنا شکل گرفته است. رحم کمانی احتمال زایمان زودرس یا سقط زودرس را افزایش نمی دهد ؛ بلکه ریسک سقط دیرهنگام را بالا می برد. در اواخر دوران حاملگی ممکن است سر جنین رو به پایین نباشد.
نحوه تشخیص آنومالی رحم
زنانی که رحم آنان کاملاً دوتایی یا تک شاخ می باشد ، این اختلال ها طی انجام سونوگرافی های روتین بارداری ، قابل شناسایی خواهند بود. البته سایر آنومالی های رحم را ، نمی توان با انجام این نوع سونوگرافی تشخیص داد. به همین دلیل از روند های دقیق تر دیگری ، می توان استفاده کرد ؛ از جمله :
- هیستروسکوپی : در تشخیص ناهنجاری های رحمی با استفاده از فرایند هیستروسکوپی ، پزشک با استفاده از هیستروسکوپ ، به معاینه داخل رحم می پردازد. از جمله فرایند های کم تهاجم به شمار می آید.
- لاپاراسکوپی : در انجام لاپاراسکوپی پزشک می تواند با استفاده از لاپاراسکوپ و فرایندی نیمه تهاجمی ، اندام های داخلی و ناحیه شکمی از جمله اندام های تولید مثل زنان را معاینه و بررسی نماید.
- هیستروسالپنژیوگرام : از این روش برای خانم هایی که مدت زمان طولانی نابارور هستند استفاده می شود. در این روش ابتدا از طریق تیوپی که حاوی ماده حاجب می باشد ، تیوپ را وارد واژن می کنند و به داخل رحم می فرستند. در هنگام عبور ماده حاجب ، با استفاده از اشعه ایکس عکس هایی گرفته می شود. که با استفاده از تصاویر به دست آمده می توان ناهنجاری های رحمی را تشخیص داد.
- سونوگرافی انفیوژن سالین : تکنیک به کار برده شده در این روش به وسیله نرمال سالین است که از طریق سرویکس به داخل رحم فرستاده می شود. و همزمان با این عمل سونوگرافی ترانس واژینال صورت می گیرد. به دلیل ارائه تصاویری از سطح بیرونی رحم می توان گفت این روش اطلاعات بیشتری را برای تشخیص آنومالی رحم در اختیار پزشکان قرار می دهد.
- ام آر آی : همان روش تصویربرداری با تابش مغناطیس می باشد و از روش های پیشرفته تصویربرداری است که در تشخیص انواع بیماری ها کمک بسیاری می کند. این تکنیک می تواند برای تصویربرداری از رحم و تشخیص ناهنجاری ها مورد استفاده قرار بگیرد. از این روش در تشخیص شاخ های ابتدایی رحم استفاده می شود.
- سونوگرافی لگن
کلینیک فوق تخصصی جراحی انکولوژی و لاپاراسکوپی زنان در گرگان از بهترین روش ها برای تشخیص آنومالی رحم کمک می گیرد.
درمان آنومالی رحم در گرگان
نحوه درمان این اختلال ، به نوع آنومالی رحم بستگی دارد. هر چند عمل جراحی ، گزینه مطلوبی برای برطرف کردن ناهنجاری رحم در نظر گرفته می شود ؛ اما بروز عوارضی همچون ناباروری و موارد دیگری که به حاملگی مربوط می شوند ، محتمل است. در بسیاری از موارد ، نیازی به درمان آنومالی رحم نیست و تنها برای بارداری و حاملگی ، لازم است تحت نظر متخصص زنان باشید و دستورالعمل های ارائه شده توسط او ، را به طور کامل و دقیق رعایت فرمایید.
شکل رحم چه تاثیری در بارداری دارد ؟
گاهی رحم فرم هایی خارج از حالت طبیعی به خود می گیرد و این امر می تواند موجب ناهنجاری های رحمی در خانم ها شود. مادرانی که رحم هایی به فرم های غیرطبیعی دارند ممکن است در دوران بارداری و زایمان با مشکلاتی همراه شوند. هرچه شکل رحم غیرطبیعی تر باشد احتمال سقط جنین نیز بیشتر می شود. در ادامه چند رحم را که به شکل های غیرعادی هستند مورد بررسی قرار می دهیم :
- در رحم هایی که به شکل گلابی وارونه ( که حالت طبیعی رحم می باشد) نیستند ، جنین به پهلو یا به صورت موقعیت نشسته قرار می گیرد. بنابراین لازم است زایمان حتما به صورت سزارین انجام شود.
- در رحم هایی که از حالت طبیعی خود کوچک تر هستند ، جنین از فضای خود خارج می شود ، که این امر می تواند باعث پاره شدن کیسه آب شود. که در صورت وقوع این اتفاق زایمان زودرس و با روش سزارین انجام خواهد شد و لازم است نوزاد در بخش مراقبت های ویژه قرار بگیرد.
- در مواردی که دهانه رحم ضعیف باشد ، رحم توانایی محافظت و نگهداری از جنین را نخواهد داشت. بنابراین ممکن است در مواردی پزشک تشخیص به زایمان زودرس و روش سزارین را بدهد. لازم به ذکر است که هربار زایمان موفقی صورت بگیرد ، دهانه رحم قوی تر خواهد شد.
آیا ناهنجاری رحم مانع بارداری می شود ؟
به صورت کلی احتمال بارداری در ناهنجاری های رحمی و آنومالی رحم وجود دارد ، اما این افراد به مراقبت و نظارت بیشتری در حین بارداری نیاز دارند. از طرفی بسیاری از افرادی که به ناهنجاری های رحمی مبتلا هستند از وجود این مشکل اطلاع ندارند و اغلب بعد از زایمان زودرس و یا سقط جنین ، متوجه این موضوع می شوند.
داشتن رحم غیر طبیعی در بارداری چه تاثیری دارد ؟
میزان تاثیرات آنامولی رحم ، به میزان غیر طبیعی بودن رحم ، سایز حفره و فرم رحم بستگی دارد. اما در بیشتر موارد می توانند منجر به سقط جنین شوند. با توجه به نوع ناهنجاری و سابقه فرد ممکن است نیاز به دوختن دهانه رحم یا سرکلاژ و یا زایمان سزارین باشد. زایمان زودرس ، اختلال در رشد جنین از جمله عوارض احتمالی این ناهنجاری می باشد.
در صورتی که ناهنجاری رحمی داشته باشیم و حامله شویم ، چه باید کرد ؟
در چنین شرایطی لازم است حتما تحت نظر متخصص زنان و زایمان خوب در گرگان باشید تا شما و جنین تا زمان زایمان زیر نظر و کنترل پزشک باشید. توصیه می شود علائم زایمان را به خوبی بشناسید تا اگر به این علائم دچار شدید به سرعت به پزشک مراجعه نمایید. برای گذراندن دروه بارداری اقداماتی مانند استراحت در زمان بارداری و یا تجویز دارو انجام می شود. رعایت مواردی که توسط پزشک بیان می شود ، کمک می کند تا دوران بارداری به سلامت و به دور از آنامولی رحم سپری شود.
آیا دوره بارداری در مادرانی که آنومالی رحم دارند ، متفاوت است؟
بله ، دوره بارداری در مادرانی که دچار آنومالی (ناهنجاری) رحم هستند ، می تواند متفاوت باشد و ممکن است با چالش هایی همراه باشد. آنومالی های رحم ، مانند رحم دوشاخه ، رحم تک شاخ ، رحم دیواره دار یا رحم کمانی ، می توانند بر روند بارداری و زایمان تأثیر بگذارند. این تفاوت ها به نوع و شدت ناهنجاری بستگی دارد. برخی از موارد مهم عبارتند از:
افزایش خطر سقط جنین :
ناهنجاری های رحم می توانند باعث اختلال در جایگزینی جنین (لانه گزینی) شوند و خطر سقط جنین را افزایش دهند ، به ویژه در سه ماهه اول.
زایمان زودرس :
در برخی از انواع آنومالی ها ، مانند رحم دوشاخه یا تک شاخ ، فضای کافی برای رشد جنین وجود ندارد ، که ممکن است منجر به زایمان زودرس شود.
محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) :
فضای محدود یا خونرسانی ناکافی در رحم می تواند باعث تأخیر در رشد جنین شود.
ناهنجاری در موقعیت جنین :
جنین ممکن است در موقعیت های غیرطبیعی (مانند بریچ یا عرضی) قرار گیرد که احتمال زایمان طبیعی را کاهش داده و نیاز به سزارین را افزایش می دهد.
خطر پارگی رحم :
در موارد نادر و شدید ، آنومالی رحمی ممکن است خطر پارگی رحم در طول بارداری و یا زایمان را افزایش دهند.
چالش در حفظ بارداری :
برخی زنان با ناهنجاری های رحم ممکن است نیاز به درمان های حمایتی مانند سرکلاژ (دوختن دهانه رحم) برای پیشگیری از زایمان زودرس را داشته باشند.
توصیه ها :
مراقبت های ویژه : زنان با ناهنجاری رحم باید تحت نظارت دقیق پزشک متخصص زنان قرار گیرند.
سونوگرافی های مکرر : بررسی رشد جنین و وضعیت رحم در طول بارداری اهمیت زیادی دارد.
برنامه ریزی زایمان : در برخی موارد ، پزشک ممکن است زایمان سزارین را توصیه کند تا خطرات احتمالی کاهش یابد.
نکته : در مجموع ، با مراقبت های مناسب و نظارت دقیق ، بسیاری از زنان مبتلا به آنومالی رحم بارداری های موفقی دارند.
