رحم عضو پرکار ، حیاتی و در نتیجه عضو مهم بدن خانم ها است که در فضای داخلی لگن جای گرفته است. گاهی عواملی مثل زایمان ، افزایش سن و کاهش سطح استروژن ، این عضو حیاتی را درگیر می کند ؛ بدین صورت که عضلات رحم را تضعیف کرده و به مرور سبب افتادگی رحم می شود. این موضوع که ناراحتی بسیاری از بانوان را در بردارد ، بسته به شرایط زندگی افراد ، راه های درمانی و پیشگیری متفاوتی برای آن درنظر گرفته شده است. هر کدام از راه های درمان و پیشگیری ،در کاهش عوارض بیماری یا جلوگیری در آن نقش بسیار مهمی دارند. در ادامه دکتر آزاده راه ، بهترین فوق تخصص زنان و زایمان در گرگان ، جهت آرامش خاطر شما عزیزان و درمان هر چه بهتر شما ، نشانه ها ، علل ، درمان و راه های پیشگیری این عارضه را شرح می دهد.
تعریفی از افتادگی رحم
پرولاپس رحمی یکی از بیماری های زنان است که برای بسیاری از بانوان رخ می دهد. در افتاده شدن رحم ماهیچه ها و بافت های کنار رحم تضعیف شده و شخص به این بیماری مبتلا می شود. با بروز این عارضه به تدریج رحم تحت تاثیر قرار گرفته و شروع به کاهش حجم می کند. یکی از عللی که می تواند به مرور زمان موجب افتادگی رحم شود ممکن است زایمان های متعدد باشد. زیرا با وضع حمل مکرر ماهیچه ها و بافت های اطراف رحم تحت تاثیر قرار گرفته و با گذشت زمان ضعیف خواهند شد.
مرحله های افتادگی در رحم به چه صورت است ؟
- حالت اول : رحم به بخش بالایی واژن سقوط خواهد کرد.
- حالت دوم : رحم به قسمت پایینی واژن قرار میگیرد.
- حالت سوم : رحم از واژن بیرون زده باشد.
- حالت چهارم: رحم از بخش واژن خارج شده است.
چه افرادی بیشتر به افتادگی در رحم مبتلا می شوند ؟
در میان زنان بیماری شایعی است که عمدتا برای همگان رخ خواهد داد. با افزایش روند سن احتمال بروز این بیماری در بانوان بیشتر می شود. موارد دیگری ممکن است باعث افتادگی رحم می شود ، عبارتند از :
- بانوانی که بیش از یکبار زایمان داشته اند احتمال افتاده شدن رحم در آنان بالا می رود.
- آن دسته از اشخاصی که قبلا جراحی در ناحیه لگن داشته اند.
- کسانی که مدام اجسام سنگین را جا به جا می کنند.
- زنانی که سابقه افتاده شدن رحم ، در خانواده آنها وجود دارد.
- بانوانی که یائسگی را آغاز کرده اند.
عوارض افتادگی رحم
پرولاپس رحمی می تواند با اختلالات زیادی برای خانم ها همراه باشد. یکی از عوارض این بیماری برای بانوان بی اختیاری ادرار است که وضعیت ناخوشایندی را برای فرد به همراه خواهد داشت. این حالت عمدتا در مواقعی که شخص مدت زمان طولانی ایستاده اند به وجود بیاید.
افتادگی رحم چگونه اتفاق می افتد ؟
ساختار رحم ، عضلانی مانند است و کل این ساختار ، توسط رباط های موجود در لگن و عضلات مخصوص به صورت ثابت نگه داشته شده است. حال اگر به دلیل کاهش سطح استروژن ، بارداری سخت ، بالارفتن سن و دیگر عوامل ، عضلات یا رباط ها تضعیف شده باشند ، این عضو بدن به داخل واژن یا کانال زایمان هدایت می شود و افتادگی رحم اتفاق می افتد.
- افتادگی ناقص رحم
زمانی که این عضو بدن به صورت کامل در کانال واژن وارد نشده باشد ، افتادگی ناقص شکل گرفته است.
- افتادگی کامل رحم
زمانی که این عضو به اندازه ای پایین بیاید که بافت آن در خارج از واژن نیز دیده شود ، افتادگی کامل رخ داده است.
نشانه های افتادگی رحم
افتادگی رحم تا زمانی که به اندازه کافی شدت نگیرد ، علائم محسوسی ندارد ؛ اما هنگامی که در حد متوسط یا شدید به سمت واژن لغزیده باشد ، نشانه های زیر را در خانم نمایان می سازد :
- احساس نشستن روی توپ
- خونریزی در واژن
- افزایش سطح ترشح واژن
- عفونت مکرر مثانه
- مشکل در تخلیه ادرار
- احساس سنگینی یا کشش لگن
- یبوست
- عدم ارتباط جنسی مناسب
- مشخص شدن دهانه رحم بیرون زده از واژن
توجه !
هنگام مواجه با علائم گفته شده ، هر چه سریع تر به متخصص زنان و زایمان در گرگان مراجعه کرده و موضوع را با وی مطرح کنید.
عوامل خطر آفرین افتادگی رحم
به طور کلی هر فعالیتی که به عضلات لگن ، فشار بیاورد و هر عاملی که سبب کاهش سطح استروژن شود ، از عوامل افتادگی در رحم محسوب می شود. بررسی این عوامل به صورت جزئی :
- زایمان طبیعی و بارداری به بافت های رحم و ماهیچه های نگه دارنده آن ، فشار می آورد و بدین ترتیب می توانند زمینه ساز این عارضه در خانم ها بشود. اشخاصی که بیش از یکبار زایمان طبیعی انجام داده اند ، بیش از دیگر افراد مستعد این بیماری هستند.
- افرادی که در دوران یائسگی هستند ، به دلیل کاهش سطح استروژن و در نتیجه تضعیف ماهیچه ها و بافت های نگه دارنده لگن ، مستعد افتادگی رحم می باشند.
- چاقی نیز در رحم مشکل ایجاد کرده و یکی از عوامل این بیماری محسوب می شود.
- یبوست مزمنی که فرد در طولانی مدت درگیر آن باشد و درمان نیز نشود ، می تواند سبب آسیب به بافت های نگه دارنده واژن شود و بیماری مذکور را پدید آورد.
- توجه !
در صورتی که این عوامل خطر زا در شما وجود دارند ، بهتر است هر چه سریع تر درصدد رفع آن ها برآیید.
تشخیص افتادگی در رحم
معاینات لگنی در تشخیص بیماری افتادگی رحم کمک کننده است. طی این معاینه ، بهترین متخصص زنان و زایمان گرگان ، از دستگاه اسپکولوم که داخل واژن را نشان می دهد استفاده می کند. با کمک این دستگاه کانال های واژن و رحم را بررسی کرده و نتیجه را اعلام می کند. در طی این بررسی بیمار می تواند به صورت دراز کش یا حتی ایستاده قرار گیرد.
آیا افتادگی رحم خطرناک است ؟
در مواردی که عارضه مذکور شدید باشد ، این عارضه خطرناک بوده و رحم از واژن کاملا خارج می شود که در این صورت عوارض و خطرات زیادی را به همراه دارد. درجه و شدت پروپلاپس رحم متفاوت می باشد. در صورتی که افتادگی رحم شدید باشد ، فرد چیزی را در داخل واژن خود احساس می کند که از مهم ترین عوارض و خطرات آن به موارد زیر می توان اشاره کرد :
- پرولاپس رحم و مثانه
- ابتلا به عفونت واژینال
- زخم
- افتادگی لگن یا رکتوسل
- عفونت کلیه ها
درمان افتادگی رحم
روش های غیر جراحی و جراحی که در درمان بیماری مذکور انجام می شود ، شامل موارد زیر است :
روش های درمانی غیر جراحی
- کاهش وزن ( فشار روی لگن را کاهش می دهد.)
- عدم بلند کردن اجسام سنگین
- انجام تمرینات تقویت کننده عضلات و بافت های لگن (نظیر تمرینات کگل و کف لگن)
- استفاده از پساری ( وسیله ای که درون واژن و زیر رحم قرار می گیرد و محل قرار گیری رحم را تثبیت می کند.)
- تقویت استروژن (استروژن بافت ها و ماهیچه های لگن را قوی می کند ؛ اما به تنهایی افتادگی رحم را درمان نمی کند.)
روش درمانی جراحی
هیسترکتومی یا تعلیق رحم ، به معنی جابه جایی رحم و قرار دادن آن در سرجای خود است. در طی این پروسه جراح از راه واژن یا شکم ، رباط های لگن را مجدد به رحم متصل می کند و در این عضو مهم به جای خود باز می گردد.
- توجه !
جراحی هیسترکتومی گرچه مشکل را برطرف می کند ، اما برای خانم هایی که قصد فرزندآوری دارند ، توصیه نمی شود.
پیشگیری از افتادگی رحم
جهت پیشگیری از هر بیماری بهتر است عادت های روزانه صحیح داشته باشیم ؛ به خصوص اگر مستعد بیماری هستیم بهتر است قبل از ایجاد بیماری در صدد جلوگیری از آن برآییم. عواملی که عضلات و رباط های نگه دارنده رحم در لگن را تقویت می کنند و نوعی راه پیشگیری از بیماری افتادگی رحم به حساب می آیند ، شامل موارد زیر هستند :
- دارا بودن وزن متعادل
- انجام تمرین گکل
- انجام تمرینات ورزشی
- درمان یبوست و سرفه های مزمن
افتادگی در رحم و بارداری
افتادگی رحم طی دوره بارداری بسیار نادر می باشد و این امر در هر ۱۰ الی ۱۵ هزار حاملگی در دنیا اتفاق می افتد. در صورتی که این عارضه رخ دهد ، بسیار خطرناک می باشد. اشخاصی که در زمان بارداری دچار این مشکل می شوند ، انجام جراحی سزارین گزینه ایمن تری برای آن ها می باشد ، اما زایمان طبیعی نیز در این شرایط امکان پذیر است.
ورزش برای جلوگیری از افتاده شدن رحم
افتادگیهای خفیف ناحیه رحم را می توان با انجام تمرینات عضلات لگنی ، کنترل وزن ، اجتناب و احتیاط در بلند کردن اجسام سنگین رفع کرد. تمرینات عضلات لگنی را می توان در هر زمان و مکانی انجام داد . برای اطلاع از نحوه صحیح این تمرینات به متخصص و یا یک فیزیوتراپیست مراجعه کنید.
مراقبت های لازم بعد از عمل افتادگی رحم
- برای کاهش درد بعد از جراحی ، می توانید از مسکن های تجویز شده استفاده نمایید.
- لازم است جای بخیه ها تمیز و خشک نگه داشته شود.
- برای بهبود جای زخم ها می توانید از کرم های ترمیمی با مشورت بهترین فلوشیب انکولوژی زنان در گرگان ، استفاده نمایید.
- برای پیشگیری از یبوست و فشار به بخیه ها توصیه می شود سبزیجات فیبردار و آب فراوان میل کنید.
- از بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت های شدید تا 2 هفته بعد از جراحی افتادگی رحم خودداری کنید.
- از داشتن رابطه جنسی مقعدی و واژینال به مدت 6 الی 8 هفته پرهیز نمایید.
- از انجام ورزش های سنگین خودداری کنید.
- پیاده روی و راه رفتن تا زمانی که آرام باشد و فشاری به شما نیاورد ، مانعی ندارد.
روش های صحیح بلند کردن اجسام برای جلوگیری از افتادگی در رحم
چند نکته در بلند کردن اجسام سنگین برای پیشگیری از افتادگی رحم بانوان نیاز است که عبارتند از :
- اجسام سنگین را به تنهایی بلند نکنید ، همچنین از برداشتن وسیله هایی که از سطح کمرتان بالاتر است خودداری کنید.
- قبل از بلند کردن اجسام ، مطمئن شوید که جایگاهتان محکم است.
- در برداشتن وسایل سنگین ، کمر را صاف نگه داشته و از زانو خم شوید. در حالی که زانوهایتان صاف هستند ، هیچ گاه از کمر خم نشوید.
- کنار جسم موردنظری که می خواهید بلند کنید ، ایستاده و پاهایتان را محکم کنید ، با انقباض عضلات معده و عضلات پا ، جسم مورد نظر را بلند کنید.
- توجه داشته باشید که در زمان برداشتن وسایل سنگین ، پاهایتان را به سمت جلو حرکت دهید.
- اگر جسمی را از سطح مرتفع بلند می کنید ، آن را به لبه میز آورده ، به بدن نزدیک کنید ، سپس بلند کنید.
- برای پایین آوردن یا زمین گذاشتن اجسام نیز همچون بلند کردن آنها اقدام کنید.
پاسخ به سوالات متداول در مورد افتادگی رحم
دوره نقاهت بعد از عمل افتادگی رحم چقدر است ؟
بعد از جراحی نیازی به بستری شدن نیست و دوره نقاهت هر فرد به روش جراحی و قدرت ترمیم بدن بستگی دارد. معمولا زمان بهبودی بعد از جراحی افتادگی رحم با توجه به روش جراحی بین 2 الی 8 هفته طول می کشد. همچنین تکنیک بخیه زدن از عواملی است که در روند سرعت بهبودی تاثیرگذار است.
اگر پرولاپس رحم درمان نشود چه عوارضی دارد ؟
در صورتی که افتادگی رحم را درمان نکنید ، موجب افتادگی سایر اندام های لگنی نظیر واژن ، لگن و مثانه ، اختلالات روده و مثانه و همچنین یبوست خواهد شد که تمامی این موارد پرولاپس رحم را شدیدتر می کند.
چه زمان بعد از عمل افتادگی رحم مرخص می شویم ؟
با توجه به روش جراحی ، ممکن است بعد از گذشت 1 الی 3 روز از عمل پرولاپس مرخص شوید.
آیا ورزش کگل در درمان افتادگی در رحم موثر است ؟
در صورتی که افتادگی رحم شما خفیف باشد ، تمرینات کگل می تواند موثر واقع شود. معمولا این تمرینات بعد از زایمان و در طول بارداری برای تقویت عضلات کف لگن و همچنین پیشگیری از پرولاپس های لگنی توصیه می شود.
در آخر
همانطور که خواندید در این مطلب به عوامل ایجاد کننده ، نشانه ها ، درمان و راه های پیشگیری افتادگی رحم پرداختیم. اگر اکنون با این بیماری درگیر هستید ، اولین اقدام مراجعه به متخصص زنان و زایمان متبحر و حرفه ای است که شما را در درمان آن یاری کند. در مرحله دوم باید مطابق دستورات درمانی بهترین دکتر زنان گرگان ، رفتار خود را تنظیم کنید. اما اگر مستعد این بیماری هستید ، بهتر است راه های پیشگیری که در این مطلب عنوان شده است را انجام دهید و فراموش نکنید که همیشه پیشگیری بسیار بهتر و گاهی تاثیرگذار تر از درمان است. در نظر داشته باشید که چک 3 الی 6 ماه بدن توسط دکتر ، از بهترین راه های پیشگیری و جلوگیری از هر بیماری است.
