هنگامی که بافت داخلی پوشاننده رحم که اندومتر نام دارد ، در خارج از رحم نیز رشد کند ، فرد دچار اختلال اندومتریوز می شود. در ادامه انواع راه های درمان و نحوه برخورد با این بیماری را بیان می کنیم. دکتر آزاده راه ، بهترین جراح و متخصص زنان فلوشیپ لاپاراسکوپی در گرگان ، این مقاله را برای مراجعین خود تهیه کرده است. جهت کسب اطلاعات بیشتر ، توجه شما را به ادامه این مطلب جلب می کنیم.
اندومتریوز چگونه ایجاد می شود؟
اگر بافت آندومتر خارج از رحم و روی تخمدان ، بافت لگن یا روده رشد کند ، اختلال مذکور ایجاد می شود. این تغییر فرآیند ، ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی ، در چرخه قاعدگی باشد. بدین ترتیب ناحیه درگیر شده ، ملتهب شده و فرد احساس درد در آن قسمت خواهد داشت.
علائم اندومتریوز چیست؟
بسته به آن که بیمار در چه درجه ای از درگیری قرار دارد دارد ، علائم و نشانه های آن متفاوت است. همچنین ممکن است بعضی از زنان علائم خفیف را تجربه کنند ؛ در حالی که بعضی دیگر در همان شرایط ، درد زیادی را متحمل شوند. اما شایع ترین نشانه های این اندومتریوز از نظر فوق تخصص زنان در گرگان شامل موارد زیر است :
- قاعدگی دردناک و سخت
- احساس درد در ناحیه تحتانی شکم (قبل و حین قاعدگی)
- گرفتگی در عضلات به مدت یک الی دو هفته قبل از قاعدگی
- مشکلات باروری
- احساس درد پس از رابطه جنسی
- کمر درد هنگام قاعدگی
- ناراحتی در حرکات روده
- خون ریزی زیاد در دوران قاعدگی
گاهی این بیماری ممکن است بدون عوارض در بدن رشد کرده و به صورت خاموش به بیمار ، عوارض جبران ناپذیری را القا کند. بنابراین پیشنهاد می دهیم ، قبل از بروز هر مشکلی ، هر سه الی 6 ماه به طور منظم به پزشک زنان مراجعه کنید.
برای گرفتن وقت سریع از دکتر آزاده راه ، فرم زیر را پر کنید.
فرم تماس
انواع اندومتریوز
در کل ، سه نوع آندومتریوز براساس محل ابتلا وجود دارد که عبارتند از:
- اندومتریوما : کیست ها و ضایعه های تخمدانی پر از مایعاتی هستند که به نام کیست های شکلاتی نیز شناخته شده اند. این ضایعات معمولاً در تخمدان ها ایجاد شده و با توجه به این که خیلی پاسخ مناسبی به روش های درمانی مختلف نمی دهند ، می توانند بافت های سالم را نیز درگیر نمایند.
- اندومتریوز صفاقی سطحی : این نوع اندومتریوز ، رایج تر است و ناحیه صفاق را می تواند تحت تاثیر قرار دهد. صفاق غشای پیوسته ایست که حفره ی شکم ، ارگان های شکمی و حفره لگن را می پوشاند.
- اندومتریوز صفاقی عمیق : این بیماری زیر صفاق بوجود می آید و علاوه بر اندومتریزو رحم می تواند سایر اندام های نزدیک به رحم ، مثل مثانه یا روده را نیز درگیر نماید. تقریباً 1 تا 5% خانم ها ، این بیماری را تجربه می کنند.
شدت درد در این بیماری ثابت نیست و از فردی به فرد دیگر متفاوت است. احتمال دارد کسی اندومتریوز خفیف با درد شدید داشته باشد و یا برعکس ، مبتلا به اندومتریوز پیشرفته با درد کم یا بدون درد باشد.
چه عواملی ریسک ابتلا به آندومتریوز را تشدید می کنند؟
برخی عوامل وجود دارند که سبب می شوند ، ریسک ابتلا به آندومتریوز افزایش یابد :
- خانم هایی که در بازه سنی 30 الی 40 سال قرار دارند.
- بانوانی که در سنین کم ، عادت ماهیانه می شوند.
- خانم هایی که بعد از سن نرمال ، یائسه شده اند ؛ اصطلاحا دچار یائسگی دیررس شده اند.
- بانوانی که فواصل سیکل ماهیانه شان کوتاه است.
- خانم هایی که در دوران پریودی ، خونریزی شدید دارند و قاعدگی شان دردناک است.
- افرادی که در بازه زمانی طولانی در معرض استروژن قرار داشته اند و یا به طور کلی سطح استروژن بدن شان بالا است.
- بانوانی که یکی از خانواده درجه یک شان به آندومتریوز مبتلا است.
- خانم هایی که دچار اختلال در اندام جنسی شان هستند و یا به عفونت لگنی دچار می باشند.
عوارض اندومتریوز
آندومتریوز در صورتیکه درمان نشود ، عوارضی به دنبال خواهد داشت ، از جمله :
- نازایی بخاطر تنگ شدن لوله های رحمی
- مشکلات ادرار
- درد شدید
- کیست های بزرگ اندومتریوما
- چسبندگی احشای لگنی
همچنین امکان عود این بیماری ، بعد از جراحی وجود دارد.
مراحل رشد اندومتریوز
اندومتریوز به گفته بهترین متخصص زنان در گرگان ممکن است ، مینیمال ، خفیف ، متوسط یا شدید باشد. هر کدام از مراحل بسته به تعداد ، عمق و اندازه ویژگی های متفاوتی دارند:
مینیمال : در این هنگام بافت ها کم عمق بوده و در تخمدان ، زخم های کوچکی وجود دارد. در این مرحله ممکن است در اطراف لگن نیز التهاب هایی وجود داشته باشد.
خفیف : در این مرحله بافت دارای ضایعات یا زخم های سبک همچنین کاشت کم عمق در تخمدان و نیز لگن است.
متوسط : در مرحله متوسط ، کاشت ضایعات عمق پیدا کرده است و ضایعات بیشتری در تخمدان و لگن دیده می شود.
شدید : علاوه بر کاشت عمیق در لگن و تخمدان ها ، لوله های فالوپ و روده نیز درگیر ضایعات شده اند.
عوامل موثر در ابتلا به اندومتریوز چه می باشند؟
ممکن است هر فردی به اندومتریوز مبتلا شود ، اما برخی عوامل در افزایش احتمال ابتلا به این بیماری موثر هستند که در ادامه به آن ها اشاره شده است :
- سن : معمولا بیشتر خانم هایی که در سن 30 تا 40 سال هستند و هر گز بچه دار نشده اند ، این بیماری شایع تر است.
- ژنتیک : داشتن سابقه خانوادگی ابتلا به آندومتریوز شانس ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد.
- سابقه پزشکی : افرادی که به مشکلات غیر طبیعی رحم ، عفونت لگن و یا بیماری هایی که مانع خارج شدن خون در دوران قاعدگی می شود مبتلا هستند ، احتمال ابتلا به این بیماری بیشتر است.
- سابقه قاعدگی : افرادی که دوره قاعدگی آن ها بیشتر از 7 روز طول می کشد و یا افرادی که سیکل قاعدگی آن ها کمتر از 27 روز است.
- عدم فعالیت ورزشی و مصرف کافئین و الکل : داشتن سبک زندگی سالم ، تحرک کافی ، استفاده از مواد غذایی سالم می تواند از ابتلا شدن به بسیاری از بیماری ها پیشگیری کند. در حالی که مصرف الکل ، دخانیات ، کافئین بیش از حد ، عدم تحرک و ورزش ، شانس ابتلا به بیماری های بسیاری از جمله اندومتریوز در گرگان را بالا می برد.
همچنین برخی از بیماری ها مانند آلرژی ، آسم ، سندرم خستگی مزمن ، سرطان سینه ، سرطان تخمدان و برخی بیماری های خود ایمنی با این بیماری ارتباط دارند.
بیماری اندومتریوز چگونه تشخیص داده می شود؟
جهت تشخیص بافت آندومترمیوز خارج از رحم ، بهترین جراح و فوق تخصص زنان در گرگان ، سوابق پزشکی بیمار بررسی می کند و معاینه بدنی انجام می شود. در صورت وجود علائم و شک پزشک ، بیمار سونوگرافی انجام می دهد. سونوگرافی ممکن است به صورت شکمی یا ترانس واژینال انجام شود. مهم ترین و اصلی ترین راه تشخیص این بیماری ، لاپاراسکوپی است. این روش ، وجود بیماری یا عدم وجود آن را به طور دقیق نشان می دهد.
روش های تشخیص آندومتریوز
طی مطالعات اخیر متوجه شده ایم که اندومترویز از طریق جا به جایی سلول های اندومتری از درون رحم در مواقع پریودی به لگن منتقل می شوند و به همین دلیل است که این بیماری به وجود می آید. همانطور که قبل تر بیان شد ، این بافت عمدتا در نواحی غیر معمول رشد خواهند کرد. بدین سبب بایستی به خوبی مورد معاینه و بررسی قرار گرفت که اشتباهی در روند درمان به وجود نیاید. در ادامه ، روش های معاینه و تشخیص را شرح خواهیم داد.
- معاینه لگن
مورد بررسی قرار دادن لگن از نظر ساختار و حضور بافت و کیست های غیر معمول را ارزیابی خواهند کرد.
- بررسی واژینال
در بیماری اندومتریوز با حالت حاد ، بیمار دارای درد های شدید لگنی می شود. در این وضعیت ، دکتر زنان در زمان معاینه متوجه حضور برجستگی هایی که میزان درد بالایی را به همراه دارند.
- سونوگرافی واژینال
نشانه های اندومتریوز در نتیجه سونوگرافی ، مانند به هم چسبیدگی تخمدان ها ، میزان ضخامت بالای دیواره رحم و حضور کیست های شکلاتی می باشد. در مواردی که فرد به کیست های شکلاتی مبتلا هستند ، سونوگرافی واژینال در تشخیص این بیماری حائز اهمیت خواهد بود.
- ام آر آی
یکی دیگر از متدهایی که می توان با استفاده از آن ، کیست های موجود در تخمدان یا رحم بانوان را تشخیص داد ، استفاده از ام آر آی می باشد. مزیت این پروسه به دیگر متد این است که اجزا روده نیز به خوبی قابل مشاهده خواهد بود.
- لاپاراسکوپی
یک روند مستقیم و واضح خواهد بود که بتوان به کمک یک دوربین ، تمامی اجزا داخلی را مشاهده و مورد بررسی قرار داد. در لاپاراسکوپی یک برش در نزدیکی ناف به وجود خواهد آمد و با استفاده از اندوسکوپی ارگان های شکمی را مشاهده کرد. با بهره بردن از این متد ، به راحتی می توان حتی موارد خفیف و نادر این بیماری را نیز مشاهده کرد.
آیا ممکن است بیماری اندومتریوز منجر به ایجاد سرطان شود؟
خیر ، احتمال ابتلا به سرطان در این بیماری بسیار کم است. در مواردی که فرد به کیست شکلاتی تخمدان دچار باشد ، ابتدا باید در مورد سرطانی نبودن کیست ها اطمینان حاصل کرد و سپس درمان را آغاز نمود.
توصیه های پزشکی ارائه شده توسط دکتر آزاده راه بهترین فوق تخصص زنان و زایمان در گرگان :
- اگر از دردهای لگنی شدید در هنگام رابطه جنسی رنج می برید ، لازم است به پزشک مراجعه نمایید تا از نظر این بیماری مورد معاینه قرار بگیرید.
- سونوگرافی واژینال از بهترین روش های تشخیصی این بیماری است که می توان از آن برای تشخیص بیماری کمک گرفت.
- باید توجه داشت باشید که اندومتریوز بیماری عود کننده ای است ؛ به همین علت باید بعد از انجام جراحی نیز مصرف داروهای خود را ادامه دهید.
- اگر قصد باردار شدن ندارید ، در آوردن کامل تخمدان و رحم می تواند بهترین روش درمان باشد.
- با مشورت پزشک می توانید قبل از جراحی ، ذخیره تخمک را انجام دهید. در صورتی که ذخیره تخمک شما پایین باشد ، ممکن است بعد از انجام جراحی دچار یائسگی شوید.
نقش اندومتریوز در نازایی
یکی از اصلی ترین علت های ناباروری ، ابتلا به این عارضه می باشد. تقریبا نیمی از خانم هایی که به این بیماری دچار هستند ، به سختی باردار می شوند. این بیماری موجب انسداد مسیر حرکت تخمک شده و همچنین با از بین بردن تخمک و اسپرم ، مانع از بارداری می شود. با این وجود ، امروزه روش های درمانی بسیاری وجود دارد و بسیاری از خانم هایی که به این بیماری دچار هستند می توانند باردار شوند و فرزند سالمی را به دنیا بیاورند. 70 درصد خانم هایی که مشکل آن ها خفیف و یا متوسط است ، بدون هیچ مشکلی می توانند باردار شوند.
بهترین داروی درمان آندومتریوز
در حالت کلی پزشک متخصص زنان ، به منظور درمان آندومتریوز ؛ داروهای التیام بخش و تسکین دهنده درد تجویز می نماید. خانم هایی که به دنبال ابتلا به آندومتریوز ، دچار درد در حین مقاربت جنسی می شوند و یا در سیکل ماهیانه دستخوش درد شدید می شوند ؛ می توانند در راستای مدیریت و درمان درد ، از داروهای بدون نیاز به نسخه اعم از ناپروکسن یا بروفن استفاده نمایند.
سایر گزینه های درمان آندومتریوز عبارتند از :
- هورمون درمانی در بانوانی که قصد حاملگی ندارند.
- روش های کنترل بارداری ؛ نظیر قرص ، حلقه های واژینال و پچ ها
- آگونیست ها و آنتی آگونیست ها
- آمپول ها و ایمپلنت های ضدبارداری و قرص های پروژستین
- جراحی آندومتریوز (این روش در بیمارانی که شدت علائم بیماری در آن ها خیلی بالا است و به دنبال بیماری با مشکلاتی از قبیل انسداد روده و مثانه روبرو هستند ؛ مورد استفاده قرار می گیرد.)
رژیم غذایی موثر در بیماران اندومتریوز
عدم درمان این بیماری با ناباروری می تواند ارتباط تنگاتنگی داشته باشد ، به همین دلیل است که اگر با علائم آن مواجه شدید در صورت سکونت در گرگان ، به بهترین جراح و متخصص زنان و زایمان مراجعه نمایید تا علت آن ریشه یابی شده و درمان شما آغاز شود. البته نیاز است بدانید اضطراب و استرس بر شدت بخشیدن به تمامی بیماری ها موثر هستند ؛ بنابراین پیروی کردن از سبک زندگی سالم ، مانند رژیم غذایی مناسب و فعالیت جسمی می تواند سلامتی را زودتر به شما بازگرداند. اما سوال این است که در صورت ابتلا باید چه مواد غذایی را مصرف کنیم و چه غذاهایی ممنوعیت دارند. منابع موجود در رژیم غذایی ما، ارزش غذایی متفاوتی داشته و می تواند بر عملکرد دستگاه های مختلف بدنمان موثر واقع شوند. طبیعتا تمامی این تاثیرات مثبت نبوده و احتمال اثرات منفی نیز به دلیل زیاده روی یا زمان استفاده نادرست وجود دارد. برخی مواد غذایی به دلیل اینکه حاوی مواد غذایی ضد التهابی هستند ، می توانند در کاهش علائم اندومتریوز تاثیر بگذارند. از موثرترین آن ها می توان از پروستوگلاندین یاد کرد. این ماده ، ترکیباتی شبه هورمونی داشته و پس از دریافت پیش سازهای آن ، از طریق مواد غذایی ، ترکیب اصلی آن درون بدن ساخته می شوند. با تنظیم شدن میزان ورود این ماده به بدن ، احتمال خونریزی های شدید در سیکل ماهانه ، تهوع و اسهال تا حد زیادی کاهش می یابد.
برای گرفتن وقت سریع از دکتر آزاده راه ، فرم زیر را پر کنید.
فرم تماس
مواد غذایی مضر در بیماران اندومتریوز
- گوشت قرمز یا محصولات حاوی آن مانند سوسیس یا کالباس که به افزایش استروژن می انجامند ، علائم و عوارض این بیماری را شدت می بخشند.
- غذاهای آماده مانند انواع کنسروها ، به دلیل اینکه حاوی میزان زیادی قند و چربی نا سالم هستند ، بروز التهاب را در بدن بیشتر می کنند.
- مصرف چربی های ترانس با خطر بیماری قلبی و تشدید شدن عوارض ناشی از اندومتریوز در گرگان همراه هستند. فست فودها از این چربی بسیار غنی بوده و باید مصرف آن را محدود نمود.
- مشروبات الکلی و کافئین سطح استروژن خون را بالا می برند و انقباضات رحمی را بیشتر می کنند.
مواد غذایی مفید شامل موارد زیر می شوند :
- سبزیجات و میوه ها
سرشار بودن سبزی ها و میوه ها از ویتامین و مواد معدنی مفید ، منجر به برطرف شدن گرفتگی و درد رحم می شود.
- آنتی اکسیدان
کیوی ، آناناس ، آلو ، توت و غیره حاوی آنتی اکسیدان بوده و منجر به کاهش التهاب در رحم و به تبع آن به کاهش درد در بیماران آندومتریوز کمک می کند.
- چربی امگا سه
چربی های سالم که در غذاهای دریایی به وفور یافت می شوند ، جایگزینی مناسب برای چربی های ترانس بوده و برای افراد مبتلا به این عارضه مفید واقع می شوند.
- آهن
مواد غذایی که به طور طبیعی حاوی آهن هستند ؛ مانند سبزیجات برگ سبز ، مغزها و غلات می توانند همراه با مکمل های آهن توصیه شده توسط پزشک زنان ، جایگزین خون از دست رفته در هنگام پریود های سنگین شوند.
سخن آخر
همانطور که خواندید در این مطلب در رابطه با بافت آندومتریوز اطلاعاتی بیان کردیم. گفتیم ، این بیماری چگونه و در کدام ناحیه از بدن ایجاد می شود. از علائم آن صحبت کردیم و در رابطه با روش های تشخیص و درمان اطلاعاتی ارائه دادیم. فراموش نکنید که جهت جلوگیری از هرگونه بیماری ، به صورت مرتب به بهترین متخصص زنان در شهر محل سکونت خود مراجعه کنید.
