در بارداری مولار ، تخمک لقاح یافته به جای تبدیل به جنین ، به توده غیر طبیعی کیستیک تبدیل می شود. در واقع در این حاملگی ، تومور خوش خیم و البته غیر سرطانی تمام رحم را در بر می گیرد. در حاملگی مولار یا حاملگی پوچ ، جنین تبدیل به توده گوشتی می شود که در نهایت زنده نمی ماند. در ادامه دکتر آزاده راه این عارضه نادر را بیشتر شرح می دهد. در صورتی که شما یا عزیزانتان درگیر چنین حادثه ای شده اید ، جهت اطلاعات بیشتر به ادامه مطلب توجه کنید.
بارداری مولار کامل چیست؟
هنگامی که اسپرم ، تخمک خالی را بارور کند ، حاملگی مولار یا پوچ اتفاق می افتد. چرا که در واقع تخمک پوچ بوده است. در این شرایط چیزی به عنوان بافت طبیعی جفت یا رویان وجود ندارد. به این نوع بارداری ، حاملگی کامل مولار می گویند.
حاملگی مولار ناقص چیست؟
در بارداری مولار ناقص ، بافت طبیعی در کنار بافت غیرطبیعی وجود دارد. بدین ترتیب ممکن است جنین تشکیل شود ، اما به دلیل وجود بافت غیر طبیعی در اولین مراحل بارداری سقط می شود.
- نکته !
تفاوتی ندارد حاملگی کامل پوچ باشد یا نصفه ، در انتها جنین از بین می رود و حاملگی سالم نیست.
افرادی که دچار این عارضه شده اند ، باید هر چه زودتر درمان شوند. چرا که در صورت عدم درمان ممکن است عوارض دیگری برای خانم پدید آید.
علائم بارداری مولار
در ابتدا حاملگی پوچ ، مانند حاملگی سالم به نظر می رسد ؛ اما با گذشت زمان کمی ، علائم زیر در خانم هویدا می شود:
- خون ریزی واژینال در سه ماهه اول بارداری (رنگ خون ممکن است قرمز روشن یا قهوه ای تیره باشد.)
- احساس تهوع و استفراغ شدید
- احساس فشار و درد در ناحیه لگن
- رشد سریع رحم
- فشار خون بالا
- دفع کیستی شبیه به خوشه انگور
- کیست تخمدان
- افزایش سطح HCG (هورمون بارداری)
- دفع پروتئین در ادرار (پس از گذشت 20 هفته از بارداری)
- پرکاری تیروئید یا هیپرتیروئیدیسم
- کم خونی
دلیل ایجاد بارداری مولار کامل
هر سلول انسان ، 23 جفت کروموزوم دارد. هنگام تشکیل جنین ، هر یک از کروموزوم های مادر با پدر جفت می شوند. اما این توضیح ، برای یک حاملگی طبیعی و بدون مشکل است. در حاملگی پوچ کامل ، کروموزوم های سلول تخم به طور کامل می آیند و لقاح انجام می شود. اما پس از انجام لقاح ، کروموزوم های تخمک مادر غیر فعال شده یا از بین می روند. این غیر فعال شدن کروموزوم در مادر ، سبب می شود کروموزوم های پدر مجدد تکثیر شوند.
دلیل ایجاد حاملگی مولار ناقص
در بارداری مولار ، کروموزوم های مادر نه از بین می روند و نه غیرفعال می شوند. اما کروموزوم های پدر دوبار تکثیر می شوند ، بدین ترتیب جنین به جای 46 کروموزوم ، با 69 کروموزوم تشکیل می شود. در واقع این عارضه ، هنگامی که کروموزوم های پدر دو برابر می شوند یا دو اسپرم یک تخمک را بارور می کند ، پیش می آید.
عوامل تاثیر گذار در ایجاد بارداری مولار
از بین هر 1000 خانم ، یک خانم به بارداری پوچ دچار می شود. اما عواملی که در این حاملگی تاثیر می گذارند ، شامل موارد زیر هستند:
- خانم هایی که بیش از 35 سال سن دارند.
- خانم هایی که کمتر از 20 سال سن دارند.
- افرادی که در بارداری های قبلی ، سقط جنین داشته اند.
- افرادی که در گذشته بارداری پوچ را تجربه کرده اند.
- کمبود ویتامین کاروتن در بدن (این ویتامین شکل دیگری از ویتامین A است.)
عوارض بارداری مولار
پس از بین رفتن بارداری پوچ ، ممکن است قسمتی از بافت مولار ، در بدن خانم باقی بماند. در این صورت بافت مولار به رشد دامه می دهد و سبب ایجاد بیماری تروفوبلاستیک می شود. این عارضه که پس از حاملگی پوچ کامل رخ می دهد از بین هر 5 خانم درگیر ، در یکی از آن ها ایجاد می شود. (از مهم ترین نشانه های این بیماری بالا ماندن هورمون بارداری پس از سقط است.)
از دیگر عوارض بارداری مولار ، رشد بافت مولار و انتقال آن به لایه های میانی دیواره رحم است. در صورت ایجاد چنین عارضه ای ، خون ریزی واژینال اتفاق می افتد.
تشخیص بارداری مولار
- آزمایش خون
در هفته 8 یا 9 بارداری ، پزشک برای مادر ، آزمایش خون تجویز می کند. در طی این آزمایش سطح هورمون باداری اندازه گیری می شود. در صورت طبیعی نبودن احتمال وجود عارضه مذکور بررسی خواهد شد.
- سونوگرافی
سونوگرافی نیز در صورت وجود بارداری مولار کامل ، موارد زیر را نشان می دهد:
- وجود کیست ضخیم که در حال اشغال کردن رحم است.
- تشخیص کسیت تخمدان
- عدم وجود مایع آمنیوتیک
- عدم وجود رویان یا جنین در رحم
در صورت وجود حاملگی مولار ناقص :
- میزان کم مایع آمنیوتیک
- وجود یک جفت کیست با ضخامت زیاد
- جنینی که رشد آن متوقف شده
درمان بارداری مولار
در صورتی که این بارداری به طور طبیعی دفع نشود ، باید هر چه سریع تر به رشد آن خاتمه دهید. چرا که رشد زیاد این بارداری ، می تواند سبب عارضه های بیشتری برای مادر شود. این عارضه توسط یکی از راه های زیر درمان می شود:
دیلاتاسیون و کورتاژ
کورتاژ عمل سرپایی است که طی آن خانم به صورت موضعی بی حس می شود. این روش بدون ایجاد برش و از راه واژن انجام می شود. در طی این پروسه 15 الی 30 دقیقه ای دستگاه ساکشن بافت درون رحم را خارج می کند.
هیسترکتومی
هیسترکتومی یا جراحی برداشت رحم ، زمانی انجام می شود ، که بارداری مولار شدید در خانم هایی با سن بالا شکل گرفته باشد. پس از انجام این پروسه ، خانم امکان بارداری مجدد را ندارد ؛ چرا که رحم از بدن خارج می شود.
آیا پس از تجربه بارداری مولار ، امکان بارداری سالم وجود دارد؟
پس از اتمام تجربه حاملگی پوچ ، پزشک به طور متوالی سطح هورمون بارداری را بررسی می کند. هنگامی که HCG به حالت طبیعی باز گردد ، امکان بارداری مجدد وجود دارد. طبیعی شدن میزان هورمون HCG معمولا یک سال زمان می برد. بدین ترتیب پزشک پیشنهاد می دهد تا قبل از این دوره از حاملگی مجدد خودداری کنید.
زمان مناسب برای اقدام به بارداری بعد بارداری پوچ چه زمانی است ؟
چیزی که بعد از سقط جنین می تواند مجدد حال بسیاری از زنان را خوب کند ، حاملگی مجدد است. هیچ دلیلی برای اینکه بعد از سقط جنین نتوانید حامله شوید وجود ندارد. در رابطه با زمان مناسب برای اقدام به بارداری مجدد بهتر است با متخصص زنان و زایمان مشورت نمایید. در صورتی که اقدامات درمانی لازم به موقع انجام شود ، بعد از یک سال در صورتی که سطح هورمون HCG به حالت نرمال رسیده باشد ، می توانید مجدد برای بارداری اقدام نمایید. اگر زودتر از وقت تعیین شده باردار شوید ، به دلیل بالا رفتن سطح هورمون HCG ، تشخیص بارداری مولار برای پزشک دشوار و حتی غیر ممکن خواهد بود.
در صورتی که سابقه بارداری پوچ داشته اید ، نگران نباشید و باید بدانید که احتمال حاملگی مولار در آینده برای شما تنها یک الی دو درصد خواهد بود. که با انجام سونوگرافی در 3 ماه اول حاملگی می توان این موضوع را بررسی نمود. خبر خوب این است که بارداری مولار ، بر روی باردار شدن به صورت طبیعی تاثیری ندارد. همچنین در سایر عوارض بارداری مثل نقص های مادرزادی ، زایمان زودرس تاثیری ندارد. امروزه با وجود امکانات درمانی و تشخیصی مناسب ، بارداری پوچ به سرعت تشخیص داده می شود و با انجام اقدامات درمانی به موقع می توان از بروز هرگونه عوارض ناخواسته مرتبط جلوگیری کرد.
چه مدت بعد از حاملگی مولار ، رابطه جنسی امکان پذیر است ؟
بعد از بارداری مولار ، برقراری رابطه جنسی مانعی ندارد و هر زمان که فرد از نظر روانی آمادگی داشته باشد ، می تواند به این موضوع بپردازد. تنها لازم است که زوجین از وسایل پیشگیری از بارداری استفاده نمایند. هرچند که ممکن است حاملگی بعدی به این صورت نباشد اما برای اقدام به بارداری بعدی باید یک بازه زمانی طی شود و سپس با مشورت پزشک مجدد برای بارداری اقدام شود.
علت حاملگی پوچ چیست؟
بارداری مولار از مشکلات ژنتیکی و بارور شدن غیرطبیعی تخمک ها نشئت گرفته است. جنین به طور معمول در بارداری سالم ، حاوی 23 جفت کروموزوم (46 کروموزوم) می باشد که یک جفت را از مادر و دیگری را از پدر خود دریافت می کند. در مطالب دیگر این مقاله ، تعداد کروموزوم های موجود در حاملگی مولار کامل و جزئی را ذکر کرده ایم. توجه داشته باشید که بارداری پوچ به طور تصادفی اتفاق می افتد و به این معنی نیست که زن یا مرد مشکلی داشته اند. به عبارت دیگر بارداری مولار ممکن است برای هر فردی رخ دهد ، اما عوامل زیر می تواند احتمال آن را بیشتر کند:
- اگر سن بالای 35 سال و یا کمتر از 20 سال دارید.
- در صورتی که قبلا حاملگی مولار داشته اید.
- اگر سابقه دو و یا چند سقط جنین داشته اید.
عوارض بارداری مولار چیست؟
در موارد نادر ، پس از سقط جنین یا جراحی برای پایان دادن به حاملگی مولار، ممکن است قسمتی از بافت ، درون رحم باقی مانده باشد و در لایه عضلانی رحم ، به رشد خود ادامه دهد که در این صورت به این وضعیت ، بارداری پایدار نئوپلازی تروفوبلاستیک (GTN) می گویند. این حالت در حدود 15 تا 20 درصد از بارداریهای پوچ کامل و در حدود 5 درصد از حاملگیهای مولار جزئی و یا ناقص رخ می دهد. از جمله نشانههای GTN، بالا بودن سطح گنادوتروپین جفتی انسانی (HCG) ، بعد از رفع حاملگی مولار است. GTNنیز در اغلب موارد موجب خونریزی در واژن می شود. در درمان GTN ، شیمی درمانی انجام می شود که عموما با موفقیت همراه می باشد. همچنین از دیگر گزینههای درمانی ، برداشتن رحم (هیسترکتومی) می باشد. از دیگر عوارض نادر حاملگی پوچ ، سرطان کوریوکارسینوما (Choriocarcinoma) می باشد که این مورد نیز می تواند به دیگر اندام ها گسترش یابد. احتمال این عارضه ، در حاملگی مولار کامل بیش از بارداری مولار جزئی است که با شیمی درمانی و یا پرتو درمانی ، درمان می شود.
