فتق بعد از سزارین یکی از عوارض کمتر شناخته شده اما قابل درمان این نوع زایمان است. شناخت علائم هشداردهنده ، توجه به پیشگیری ، رعایت مراقبت های پس از زایمان و مراجعه منظم به پزشک می تواند از پیشرفت فتق جلوگیری کرده و کیفیت زندگی مادر را حفظ کند. اگر پس از زایمان با علائمی مانند برآمدگی در محل بخیه ، درد یا احساس فشار مواجه شدید ، حتما با پزشک خود مشورت کنید. تشخیص به موقع و درمان مناسب می تواند از بروز مشکلات جدی تر جلوگیری کند. در این مقاله از کلینیک فوق تخصصی زنان آزاده راه در گرگان ، به طور کامل با مفهوم فتق بعد از سزارین ، علل بروز آن ، علائم هشداردهنده ، روش های تشخیص ، پیشگیری و درمان های موجود آشنا خواهید شد.
فتق بعد از سزارین چیست؟
فتق شکمی زمانی رخ می دهد که بخشی از اندام های داخلی مانند رودهها از طریق ناحیه ای ضعیف در دیواره شکم به بیرون فشار می آورند. پس از سزارین ، محل برش ایجاد شده در دیواره شکم ، ممکن است به درستی ترمیم نشود یا ضعیف باقی بماند. این ضعف می تواند منجر به بروز فتق بعد از سزارین شود. شایع ترین نوع فتق پس از سزارین ، فتق برشی نام دارد. این نوع فتق دقیقا در محل بخیه های جراحی سزارین اتفاق می افتد.
علل بروز فتق بعد از سزارین
فتق بعد از زایمان سزارین عموما به دلیل ضعف در عضلات یا بافت های اطراف محل جراحی اتفاق می افتد. مهم ترین عوامل ایجاد کننده عبارتند از:
- ضعف در ترمیم زخم
- افزایش فشار داخل شکم
- عفونت محل جراحی
- تکنیک نامناسب در جراحی
- شرایط زمینه ای
علائم فتق پس از سزارین
در بسیاری از موارد ، فتق بعد از سزارین ممکن است بدون علامت باشد یا تنها به صورت یک برآمدگی کوچک مشاهده شود. با این حال ، برخی علائم هشداردهنده وجود دارند که باید جدی گرفته شوند :
- مشاهده یک برآمدگی غیرعادی در نزدیکی محل بخیه سزارین ، به ویژه هنگام ایستادن یا فشار آوردن
- درد یا ناراحتی در ناحیه فتق ، به خصوص هنگام بلند کردن اجسام یا سرفه
- احساس کشیدگی یا سنگینی در ناحیه تحتانی شکم
- تغییر اندازه برآمدگی با تغییر وضعیت بدن
- در موارد شدید فرد دچار تهوع ، استفراغ ، تب ، یبوست شدید می شود.
نکته : اگر فتق گیر افتاده باشد ، خون رسانی به بخش بیرون زده قطع شده و این حالت می تواند خطرناک و اورژانسی باشد.
روش های تشخیص فتق بعد از سزارین
بهترین فوق تخصص زنان در کلینیک آزاده راه در گرگان معمولا با بررسی شرح حال ، معاینه فیزیکی و مشاهده علائم بالینی می تواند فتق را تشخیص دهد. با این حال ، برای اطمینان و بررسی شدت آن ، روش های زیر استفاده می شوند:
- سونوگرافی شکم برای مشاهده بافت ها و محتویات فتق
- سی تی اسکن یا ام آرآی در مواردی که تشخیص دقیق تری نیاز است یا علائم پیچیده هستند.
- معاینه در حالت ایستاده و خوابیده به جهت بررسی تغییر اندازه برآمدگی در موقعیت های مختلف
آیا فتق بعد از سزارین خطرناک است؟
در اکثر موارد، فتق بعد از سزارین خطر فوری ندارد اما باید تحت نظر باشد. در صورتی که فتق بزرگ شود یا علائمی مانند درد یا تهوع ظاهر شود، خطر انسداد یا گیر افتادن محتویات فتق وجود دارد و باید سریعاً اقدام به درمان کرد.
روش های درمان فتق بعد از سزارین
روش های درمان فتق بعد از سزارین شامل دو دسته کلی است : درمان غیرجراحی و درمان جراحی. در مواردی که فتق کوچک ، بدون علامت و بدون خطر جدی باشد ، پزشک عموما روش های غیرجراحی را توصیه می کند. این اقدامات شامل پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین ، کاهش وزن در صورت چاقی ، استفاده از شکم بند یا گن حمایتی و پیشگیری از عواملی مانند یبوست و سرفه مزمن است. این روش ها به تقویت دیواره شکم و جلوگیری از پیشرفت فتق کمک می کنند و نیاز به جراحی را به تعویق می اندازند یا حتی منتفی می سازند.
اما در صورتی که فتق بعد از سزارین بزرگ و دردناک شود یا خطر گیر افتادن محتویات داخل آن وجود داشته باشد ، درمان جراحی ، ضروری است. روش های جراحی مختلفی برای ترمیم فتق وجود دارد. در ترمیم بافتی ، بافت های جدا شده با بخیه به هم متصل می شوند و این روش برای فتق های کوچک مناسب است. همچنین ، در برخی موارد ، جراحی به روش لاپاراسکوپی انجام می شود که با برش های کوچک تری همراه است و اغلب دوره نقاهت کوتاه تری دارد.
دوره نقاهت پس از درمان فتق
پس از جراحی فتق ، توصیه های زیر برای بهبود سریع تر و جلوگیری از عود فتق بعد از سزارین مطرح می شوند :
- استراحت کافی در هفته های اول
- پرهیز از فعالیت شدید بدنی حداقل تا ۶ هفته
- تغذیه مناسب برای جلوگیری از یبوست و تقویت بدن
- استفاده از شکم بند طبی در دوران نقاهت
- مراجعه منظم به جراح و فوق تخصص زنان ماهر در گرگان برای بررسی روند بهبود
راه های پیشگیری از فتق پس از سزارین
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. راهکارهای کاهش خطر فتق پس از سزارین شامل موارد زیر است:
- در هفته های ابتدایی پس از زایمان ، از فعالیت های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین پرهیز شود.
- تغذیه مناسب در دوران پس از سزارین به ترمیم سریع تر زخم ها و پیشگیری از یبوست کمک می کند.
- چاقی یکی از عوامل خطر فتق است ، پس کاهش وزن در بلندمدت نقش محافظتی دارد.
- در صورت بروز هرگونه علائم عفونت در محل بخیه ، باید سریعا به پزشک متبحر در کلینیک ازاده راه مراجعه شود.
- برخی پزشکان توصیه می کنند که استفاده از شکم بند طبی در روزهای پس از زایمان ، به کاهش فشار داخلی و حمایت از عضلات شکم کمک می کند.
آیا امکان بروز مجدد فتق بعد از سزارین پس از درمان وجود دارد؟
اگرچه درمان جراحی اغلب موفقیت آمیز است ، اما امکان عود فتق وجود دارد ، به ویژه اگر مراقبت های لازم پس از جراحی رعایت نشود یا فرد دارای بیماری های زمینه ای باشد.
